درختچه بونسای/ بن سای/ بنسای ، یک نوع هنر باغبانی است که در آن درختان کوچک مینیاتوری و شبیه درختان بزرگ در طبیعت نگهداری میشوند. در این مقاله برخی از اطلاعات مهم درباره بونسای ارائه شده است:
# معنا و مفهوم بونسای
بونسای در بسیاری از فرهنگها ، نماد پایداری ، صبر ، شادمانی، زیبایی و هماهنگی با طبیعت می باشد. ایجاد و نگهداری بونسای نیاز به صبر، دقت و احترام به طبیعت دارد. این هنر یاد میدهد که با صبر و تلاش، میتوان از چیزهای کوچک و معمولی ، مفاهیم زیبا و اصیل ایجاد کرد.
## تاریخچه
تاریخچه بونسای به بیش از هزار سال پیش بازمیگردد که ابتدا در چین ظهور و سپس به ژاپن انتقال یافته و در آنجا به عنوان یک هنر باغبانی پرطرفدار و معتبر پذیرفته شد. در طول زمان، بونسای به سرتاسر جهان گسترش یافت و امروزه بسیاری از افراد آن را به عنوان یک هنر اصیل و محبوب میپذیرند.
### انتخاب درخت
گونههای مختلف درختان میتوانند به عنوان بونسای پرورش داده شوند. برخی از گونههای محبوب شامل:
* جنسینگ: با برگهای کوچک و زیبا و شاخههای نرم، یکی از بهترین گزینهها برای بونسای است.
** گیلاس: با گلهای زیبا و خوشبو در بهار ، میتواند بونسای بسیار جذابی باشد.
*** چوب سرخ: با برگهای قرمز در پاییز، این درخت میتواند بونسای بسیار جالب و رنگارنگی ایجاد کند.
**** چوب قهوهای: این درخت با برگهای کوچک و شاخههای متراکم ، برای بونسای مناسب است.
***** سرخدار: این درخت بدلیل داشتن برگ های سوزنی همیشه سبز ، یکی از بونسای های پرطرفدار می باشد.
#### شرایط کشت و نگهداری
* محل نگهداری:
بونسایها به نور مناسب نیاز دارند ، اما اکثر بونسای ها نباید مستقیماً در معرض نور شدید خورشید قرار بگیرند. بهترین مکان برای آنها یک مکان با نور کوتاه مدت و درخشش نرم است.
** آبیاری:
بونسایها نیاز به آبگیری منظم دارند، اما نباید بیش از حد آبیاری شوند. قبل از هر بار آبیاری مجدد باید بستر خاک تا حدی خشک شود.
*** ترکيب خاک:
خاک مناسب برای بونسای باید دارای زهکشی مناسب و از ترکیب خاک مخصوص هر نوع بنسای ، شن و پیت ماس تشکیل شده باشد.
**** هرس و برش:
برای حفظ شکل و اندازه متناسب بونسای ، هرس و برش شاخهها و ریشهها به کمک قیچی ویژه بونسای و بصورت استریل انجام میشود تا مانع از آسیب و بروز عفونت گردد.
***** گردش گلدان:
برای رشد یکنواخت شاخه و برگ های بنسای ، بایستی در بازه های زمانی چند روزه بصورت منظم ، گلدان را بچرخانید.
##### بهداشت و مراقبت
باید به سلامتی بونسای خود توجه کنید و از عفونتها و آفات جلوگیری کنید. مراقبتهای منظم مانند پاک کردن برگها با روغن ولک و بررسی ریشهها میتواند به حفظ سلامتی بونسای کمک کند.
###### بونسای انواع مختلفی دارد که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
* بونسای ساکورا / گیلاس ژاپنی (Sakura bonsai)
– گیلاس ژاپنی بدلیل گلهای صورتی و سفید در فصل بهار ، بسیار محبوب و مورد پسند است.
– این درخت نماد لطافت ، زیبایی ، شکوه و گذر زمان است.
– این بونسای نیاز به نور مستقیم آفتاب در مناطق مرطوب دارد ولی در مناطق خشک بایستی از نور تند آفتاب پرهیز گردد و در محیطهای معتدل و نسبتا خنک ، نگهداری آن راحت تر خواهد بود.
– بونسای ساکورا بدلیل لطافت بالای آن و ظرافت در نگهداری ، برای مبتدیان توصیه نمی شود.
** بونسای سرخدار (Podocarpus bonsai)
– سرخدار بدلیل داشتن برگ های سوزنی همیشه سبز ، یکی از بنسای های پرطرفدار می باشد.
– بنسای سرخدار ، تحمل بالایی در هرس سنگین و تغییر شکل ناگهانی داشته و گزینه مناسبی برای مبتدیان خواهد بود.
– این بونسایها نیاز به نور کوتاه مدت و غیر مستقیم آفتاب دارند.
– از رطوبت متوسط راضی هستند و ضمن زهکشی مناسب گلدان ، نباید خاک آن خشک باشد.
*** بونسای سنجد (Oleaster bonsai)
– سنجدها ساختار شاخهای قوی و برگهای سبز تیره و خوشبو دارند.
– این بونسای معمولاً با شکل استوانهای و ساقههای صاف و بلند شناخته میشود.
– رشد نسبتاً سریع دارد و میتواند در شرایط مختلف محیطی به خوبی رشد کند.
– برگهای سنجد به شکل سیمهای است و در گروههای متشکل از دو یا سه برگ در کنار هم قرار میگیرند.
– این بونسایها نیاز به نور مستقیم یا تقریبا مستقیم آفتاب دارد به نحوی که در طول روز حداقل برای 2 تا 4 ساعت در معرض نور باشد.
– بازه زمانی مناسب برای آبیاری سنجد بین 40 تا 60 روز بسته به فصول سرد و گرم سال بوده و با توجه به تحمل بالای کم آبی و خشکسالی ، باید در گلدانهایی با زهکشی عالی نگهداری شوند.
– ریشه های سنجد آبدوست بوده و بایستی در هربار آبیاری سیراب گردد ولی این به معنای آبیاری پی در پی نبوده و در فاصله زمانی بین دو آبیاری باید خاک بنسای تقریبا خشک گردد.
– دمای مطلوب نگهداری این بنسای بین 35 تا 45 درجه سانتیگراد است و نیازی به حفظ رطوبت و اسپری آب روی برگها ندارد.
– معمولا سنجدها در برابر آفات گیاهی مقاوم هستند و برای مبتدیان گزینه بسیار مناسبی می باشد.
**** بونسای جید (Jade bonsai)
– جید/ پرتولاکاریا / کراسولا / خرفه ای ، یک بونسای محبوب است که برگهای تخت و قطره ای شکل به رنگ سبز روشن دارد.
– این بونسای به دلیل زنده ماندن در شرایط مختلف، قابلیت نگهداری در داخل یا خارج خانه را دارد.
– جید نیاز به تابش نور مستقیم کوتاه مدت یا غیرمستقیم آفتاب دارد.
– با توجه به جذب آب در تنه گیاه ، نیاز به آبیاری بسیار کم داشته و ضمن زهکشی خوب گلدان ، بایستی خاک گلدان در فاصله زمانی بین دو آبیاری کاملا خشک گردد.
***** بونسای کاج جونیپر (Juniper Bonsai)
– کاج جونیپر از دسته گیاهان مخروط دار بوده و جزو گیاهان خزنده پوششی محسوب می گردند.
– برگ های سوزنی شکل و همیشه سبز آن ظاهری جذاب و سنتی برای بونسای ایجاد میکند.
– جونیپرها بسیار مقاوم هستند و نسبت به شرایط محیطی مختلف تحمل بیشتری دارند.
– رشد نسبتاً کندی دارند که برای افراد مبتدی مفید است زیرا نیازی به برشهای فراوان و پیچیده ندارند.
– این بنسای نیاز به آب کمی داشته و در فصل سرد سال تقریبا بی نیاز از آب بوده و در فصول گرم نیز در بازه زمانی 40 تا 60 روزه نیاز به آبیاری داشته و زهکشی آن بایستی به خوبی انجام گیرد چرا که ریشه ای آن آب گریز هستند.
– تحمل تابش مستقیم آفتاب را دارد ولی باعث توقف رشد و آسیب برگ ها خواهد شد. بهترین نورگیری ، مکانی است که در طول روز تنها 2 تا 4 ساعت نور مستقیم آفتاب می تابد ولی به هیچ عنوان سایه دوست نیست.
****** بونسای جنسینگ/ فیکوس (Ficus Bonsai)
– جنسینگ/ فیکوس ، نمادی از تایلند است. میوه آن غذای برخی از پرندگان همچون فاخته می باشد.
– فیکوسها در شرایط مختلف رطوبت و نور به خوبی رشد میکنند.
– این بونسایها نسبت به تغییرات شرایط محیطی تحمل بیشتری دارند و میتوانند در داخل خانه نیز رشد کنند.
– برگهای فیکوس در محیط کم رطوبت و آب کم ، کوچک و ریز هستند که با آبیاری و حفظ رطوبت مناسب برگ ها درشت تر خواهند شد.
– نیاز به آبیاری منظم با توجه به دمای هوا داشته و نباید ریشه های هوایی آبیاری شوند. در فاصله زمانی بین دو آبیاری بایستی تا حدود یک سانتی متر از عمق خاک خشک شده باشد.
– به جای آبیاری زیاد در محیط کم رطوبت ، برگ های آن را با آب نرم مه پاشی کنید به نحوی که قطره آب روی برگ ها تشکیل نشو چرا که موجب جذب آ،ت و عفونت خواهد شد.
– فیکوسها میتوانند به راحتی قالب بندی شوند و برای افراد مبتدی که میخواهند با قالب بندی بونسایها شروع کنند یک گزینه مناسب هستند.
******* بونسای زیتون (Olive bonsai – Olea europaea)
– این بونسای از خانواده زیتونها است و برگهای آن سبز روشن و مستطیل است.
– ساقههای آن معمولاً با مرور زمان بافتهای جالب کروی ایجاد میکنند.
– رشد نسبتاً سریع دارد و میتواند در شرایط مختلف محیطی به خوبی رشد کند.
– این بونسایها نیاز به نور مستقیم یا تقریبا مستقیم آفتاب دارد به نحوی که در طول روز حداقل برای 2 تا 4 ساعت در معرض نور باشد.
– زیتون نیاز به آب زیادی ندارد و با توجه به تحمل بالای کم آبی و خشکسالی ، باید در گلدانهایی با زهکشی عالی نگهداری شوند.
– ریشه های زیتون ،آبدوست بوده و بایستی در هربار آبیاری سیراب گردد ولی این به معنای آبیاری پی در پی نبوده و در فاصله زمانی بین دو آبیاری باید خاک بنسای تقریبا خشک گردد.
******** بونسای افرا (Olive bonsai – Olea europaea)
– این نوع بنسای بدلیل چوب تنه سخت و نقره فام ، برگ های نوک تیز و تنوع رنگ زیبای برگ ها ، از محبوبیت بسیار بالایی برخوردار است. افرا معمولا با برگ های سبز ، نارنجی ، زرد ، طلایی ، قرمز و بنفش شناخته می شود و گونه های متنوعی در سراسر جهان یافت می شود.
– افرا ژاپنی با تنوع بالای خود ، از گونه درختان خزان دار یا برگ ریز هستند به نحوی که در فصل پاییز ، مقداری از برگ ها ریخته و مجددا در فصل بهر رشد می کنند.
– بنسای افرا بدلیل تحمل بالای شرایط مختلف محیطی گزینه مناسبی برای مبتدیان بوده و بهتر است برای شادابی و افزایش طول عمر آن ، شرایط آب و هوایی مشابه محل بومی آن یعنی آسیای شرقی را مهیا نمود.
– افرا خاک تقریبا مرطوب را دوست دارد ولی بایستی زهکشی آن مناسب باشد چرا که تجمع آب باعث پوسیدگی ریشه ها می شود.
– خاک افرا باید تقریبا اسیدی باشد و آب آشامیدنی معمولا قلیایی است ، به همین دلیل بهتر است با آب باران آبیاری شود.
– بنسای افرا ژاپنی ، عاشق نور ملایم آفتاب است و هرگز نباید در معرض تابش نور مستقیم آفتاب قرار گیردو بهترین نوع نورگیری در مکانی است که نور صبحگاهی خورشید بر آن می تابد.
– تهویه هوای مناسب یکی از شروط شادابی این بنسای بوده و شما می توانید آن را در محیط باز نیز پرورش دهید.
– خاک مطلوب افرا ، ترکیبی از پیت ماس ، شن و پرلیت خواد بود که رعایت نسبت ترکیب بسیار مهم خواهد بود.
– افرا از هوای گرم و خشک گریزان است و بایستی رطوبت مورد نیاز را با اسپری آب نرم در روزهای گرم سال و بویژه در مناطق خشک تامین نمود. همچنین افرا تحمل دمای های پایین را ندارد.
– هرس و برش های منظم با عث افزایش زیبایی افرا خواهد شد ولی این نکته را بخاطر داشته باشید که بدلیل جلوگیری از سرمازدگی و توقف رشد در فصل پاییز و زمستان آن را هرس نکنید.
********* بنسای پیتسپروم/ میخک ژاپنی و هندی
– یک گیاه همیشه سرسبز با رشد آهسته ، برگ های سبزتیره و بیضی شکل که در فصل بهار گل های سفید و معطری دارد.
– متاسفانه تمام قسمت های این گیاه برای انسان و حیوانات سمی بوده و بایستی در نگهداری از آن در خانه مراقب کودکان باشید.
– به نور غیر مستقیم و متوسط نیاز داشته و هرگز در تابش مستقیم آفتاب قرار نگیرد.
– نیاز به آبیاری کمی دارد و بایستی در فاصله زمانی بین دو آبیاری ، خاک بنسای تقریبا خشک گردد.
– تحمل بسیار بالایی در برابر تنوع دمایی داشته و صرفا در روزهای بسیار سرد سال جهت جلوگیری از یخ زدگی ، ابیاری نشود.
********** بنسای گل کاغذی
– گیاهی همیشه سرسبز ، خاردار با گل های کاغذی به رنگ صورتی ، قرمز ، زرد و بنفش که بومی مناطق گرمسیر و مرطوب بوده ولی نگهداری آن در آپارتمان نیز میسر است.
– نیاز به تابش نور شدید و مستقیم آفتاب داشته و نگران آفتاب سوختگی برگ های آن نباشید. درصورت نگهداری در آپارتمان ، حداقل به 5 الی 7 ساعت نور مستقیم آفتاب در پنجره جنوبی نیاز دارد.
– در دمای بین 15 الی 30 درجه سانتیگراد بهترین رشد و شادابی را دارد و به هیچ عنوان تحمل دمای پایین تر از 5 درجه را ندارد.
– بهترین فصل هرس و برش جهت فرم دهی و زیبایی هرچه بیشتر آن ، زمستان است و شاخه های ضعیف را حذف کنید.
– نیاز به آبیاری کمی دارد و بایستی در فاصله زمانی بین دو آبیاری ، خاک بنسای تقریبا خشک گردد.
####### گلدانهای ویژه بونسای
برای بونسایها، گلدانهایی با ویژگیهای زیر مناسب هستند:
* گلدانهای با زهکشی مناسب
بونسایها نیاز به زهکشی عالی دارند تا از تجمع آب در پایین گلدان جلوگیری شود چرا که ممکن است باعث پوسیدگی ریشهها شود.
** گلدانهای با اندازه مناسب
اندازه گلدان باید متناسب با اندازه بونسای باشد.
– اگر گلدان خیلی بزرگ باشد ، ریشهها در فضای خالی گلدان رشد می کنند و به دلیل عدم استفاده از تمام مواد غذایی موجود در خاک ، بونسای از نظر سلامتی آسیب ببیند.
– اگر گلدان خیلی کوچک باشد، ریشهها مساحت کافی برای رشد نداشته و به اصطلاح سرخورده خواهند شد.
*** گلدانهای با کیفیت بالا
گلدانهای با کیفیت بالا، مانند گلدانهای سرامیکی یا فلزی، برای بونسایها مناسب هستند. این گلدانها به دلیل استحکام و مقاومت به خوردگی، میتوانند مدت زمان طولانی مورد استفاده قرار گیرند.
######## نحوه کشت بونسای در گلدان
* انتخاب گلدان و خاک مناسب:
– برای بونسای، باید گلدان مناسب با سوراخهای زهکشی انتخاب کنید تا از تراکم آب جلوگیری شود.
– گلدانها باید به اندازه مناسب و با نسبتهایی که با سایز بونسای متناسب باشد، انتخاب شوند.
– خاک بونسای باید دارای زهکشی خوب باشد. معمولاً یک مخلوط از خاک مخصوص بونسای، شن و پیت ماس استفاده میشود. این مخلوط به بونسای امکان تنفس ریشهها را میدهد و از عفونت ریشهها جلوگیری میکند.
** باروری:
– بونسایها در طول فصل رشد به خصوص بهار و تابستان نیاز به مواد مغذی دارند.
– میتوانید کود مخصوص بونسای را با دقت و مطابق با دستورالعملهای بسته استفاده کنید.
– معمولاً کودهای آبی یا جامد در فواصل زمانی مشخص، معمولا هر 2 تا 4 هفته ، در طول فصل رشد استفاده میشوند.
*** آبیاری:
– یک نکته مهم در آبیاری بونسایها این است که باید از تراکم آب جلوگیری شود.
– قبل از هر بار آبیاری، حتماً سطح خاک را لمس کنید. اگر خاک خشک به نظر میرسد، میتوانید بونسای را آبیاری کنید.
– به دلیل اینکه گلدانهای بونسای معمولاً کوچک هستند، ممکن است نیاز به آبیاری بیشتری داشته باشند، اما همیشه باید از روی آبیاری پرهیز کنید.
**** برش و قالب بندی:
– برشهای منظم برای بونسای ضروری است. این برشها علاوه بر بهبود ظاهر بونسای، رشد مناسب و پر از شاخه را نیز ممکن میکنند.
– برشهای ریشهای و شاخهای را با قیچیهای مناسب و بصورت استریل(با الکل) و با دقت انجام دهید.
– برش ریشهها بصورت منظم باید در فواصل زمانی مشخص مثلا هر 2 یا 3 سال انجام شود تا رشد ریشهها کنترل شود و بونسای در فضای محدود گلدان خود به خوبی رشد کند.
######### کشت بونسای در تراریوم
بونسایها می توانند در تراریومها کشت شوند که بدلیل نیاز به هواگیری مناسب توصیه نمی شود ، ولی درصورت اصرار به کشت انواع بنسای در تراریوم ، نکات زیر باید در نظر گرفته شوند:
* فضای کافی:
بونسایها به دلیل رشد شاخهها و ریشهها به فضای کافی نیاز دارند. تراریوم باید به اندازهای باشد که بونسای بتواند به طور طبیعی رشد کند و شاخهها و برگهایش در فضای تراریوم محدود نشوند.
** هواگیری:
– تراریومها معمولاً محیطهایی محصور و پر از رطوبت هستند و بونسایها نیاز ضروری به هواگیری مناسب دارند تا از انواع آفت و عفونتهای قارچی جلوگیری شود.
– به هیچ عنوان از تراریوم های دربسته برای کشت بونسای استفاده نکرده و تراریوم های باز یا نیمه بسته را به گونه ای طراحی کنید که هوا براحتی بتواند به درون آن وارد و رطوبت اضافی خارج شود.
*** میزان نورگیری:
– بونسایها به نور کافی و غیرمستقیم آفتاب نیاز دارند.
– اگر تراریوم در یک مکان با نور کم قرار دارد باید به کمک نور مصنوعی، نور لازم را تأمین کنید.
########## بونسایهای مناسب برای افراد مبتدی
بنسای های مناسب افراد مبتدی از گونه هایی هستند که تحمل شرایط آب و هوایی مختلف را داشته و نیاز مراقبتی کمتری دارند که می توان به گونه های زیر اشاره کرد:
– بنسای فیکوس/ جنسینگ
– بنسای جید/ پرتولاکاریا / کراسولا / خرفه ای
– بنسای شفلرا
– بنسای سنجد
– بنسای زیتون
– بنسای پیتسپروم/ میخک ژاپنی و هندی
########### بونسایها با قابلیت رشد سریع
– بنسای گل کاغذی/ بوگین ویلا
– بنسای فیکوس/ جنسینگ
– بنسای سنجد
############ آفات و علل خرابی بونسای
بونسای ها گیاهان بسیار محبوبی هستند که علاوه بر زیبایی ظاهری، میتواند فضای اطراف را شاداب کنند. اما ممکن است با برخی از آفات مواجه شوند که در ادامه به برخی از آنها و راهکارهای درمانی اشاره میکنیم:
* شتههای سفید:
این آفات کوچک سفید رنگ ، بر روی برگها و شاخههای گیاه زندگی میکنند و از عصاره گیاه تغذیه میکنند که باعث خشک شدن برگها و کاهش رشد گیاه میشوند.
– میتوانید با مخلوط کردن یک قاشق چای خوری از روغن ولک در یک لیتر آب و اسپری محلول بر روی برگها و شاخههای گیاه مانع از حضور آن ها شوید.
** کرمهای ریز:
کرمهای ریز بسیار کوچک ، روی پایینترین لایه برگها زندگی میکنند که باعث ایجاد لکههای قهوهای یا سفید بر روی برگها و کاهش کیفیت برگها و از بین رفتن آنها میشوند.
– کرمهای ریز در محیطهای خشک بیشتر زندگی میکنند که با افزایش رطوبت محیط، میتوانید رشد کرمهای ریز را مهار کنید. به عنوان مثال، میتوانید گیاه را در یک سینی پر از سنگ و آب قرار دهید تا رطوبت محیط افزایش یابد.
– روغن ولک و عصارههای گیاهی مانند عصاره آویشن یا عصاره نعناع میتوانند اثر کنترلی بر روی کرمهای ریز داشته باشند. میتوانید عصارههای گیاهی را با آب مخلوط کرده و روی گیاه بپاشید.
*** شپشهای قهوهای:
شپشهای قهوهای روی شاخهها و ساقههای گیاه زندگی میکنند که یک سپر قهوهای محکم بر روی خودشان ایجاد میکنند و از عصاره گیاه تغذیه میکنند و باعث کاهش رشد و سلامتی گیاه میشوند.
– میتوانید شپشهای قهوهای را به کمک گوش پاک کن یا یک پارچه مرطوب از روی شاخهها و ساقههای گیاه بردارید.
– روغن ولک و عصارههای گیاهی مانند عصاره آویشن یا عصاره نعناع میتوانند اثر کنترلی بر روی کرمهای ریز داشته باشند. میتوانید عصارههای گیاهی را با آب مخلوط کرده و روی گیاه بپاشید.
**** آبیاری بیش از حد:
آبیاری بیش از حد باعث تجمع آب در گلدان و پوسیدگی ریشهها میشود. برگهای گیاه زرد یا پژمرده می شوند و رشد گیاه متوقف می گردد.
– قبل از هر بار آبیاری، سطح خاک را با انگشت خود بررسی کنید. اگر خاک هنوز مرطوب باشد، نیازی به آبیاری نیست.
– اگر متوجه شدید که گلدان به دلیل آبیاری بیش از حد پر از آب است، میتوانید گلدان را در یک مکان با هوای آزاد قرار دهید تا مقداری آب از خاک تبخیر شود.
***** نور کم:
بونسای نیاز به نور کافی برای رشد و سلامتی دارد. نور کم باعث کشیدگی شاخهها، کاهش رنگین کمانگی برگها و کاهش رشد گیاه میشود.
– گیاه را به یک مکان با نور بیشتر منتقل کنید. مثلاً میتوانید گیاه را نزدیک به پنجرهای که نور خورشید مستقیم دریافت میکند قرار دهید.
– اگر امکان قرار دادن گیاه در یک مکان با نور طبیعی کافی وجود ندارد، میتوانید از نور مصنوعی مانند لامپهای رشد گیاهان استفاده کنید تا به گیاه نور کافی برسد.
****** دمای نامناسب:
بونسای معمولاً در دماهای معتدل رشد میکند. دماهای بسیار پایین یا بسیار بالا میتواند باعث آسیب به گیاه شود.
– دمای پایین ممکن است باعث زردی و سقوط برگها شود و دمای بالا میتواند گیاه را خشک کند.
– در روزهای سرد ، گیاه را به داخل خانه منتقل کنید و در روزهای گرم ، از نور مستقیم خورشید دور کنید و درصورت نیاز ، بسته به نوع بنسای می توانید مقداری آب نرم بر روی برگ ها اسپری نمایید.
– با استفاده از دستگاههای گرمایشی یا سرمایشی، دمای محیط اطراف گیاه را در محدوده دمایی مناسب برای بونسای نگه دارید.
برای خرید بونسای مورد علاقه تون به بخش فروشگاه ما مراجعه فرمایید.










